Mustafa Özsarı

VI. Uluslararası Karşılaştırmalı Edebiyat Bilimi Kongresi 12-14 Ekim 2016 Maupassant’ ın İki Dost Başlıklı Hikâyesi ile Ömer Seyfettin’ in Beyaz Lâle Başlıklı Hikâyelerinin Yapısal Bir Mukayesesi Prof. Dr. Mustafa ÖZSARI Balıkesir Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü mustafaozsari@hotmail.com (Özet) Guy de Maupassant (1850-1893) Fransız kısa hikâye (short stories) yazarıdır. Ömer Seyfettin (1884-1920) ise Türkiye’de kısa hikâyenin kurucusu olarak bilinmektedir. Ömer Seyfettin’in hikâyeciliğine dair bilgi veren kaynaklar, Ömer Seyfettin ’in Maupassant tarzı hikâye yazdığı konusunda fikir birliği içindedirler. Fakat araştırmacılar Maupassant tarzı hikâyenin nasıl bir tarz olduğu, Maupassant ’ın hikâyeleriyle Ömer Seyfettin ’in hikâyeleri arasında nasıl bir benzerlik olduğu sorularını fazla dikkate almamışlardır. Maupassant ’ın Deux Amis başlıklı hikâyesinde, 1870’te Paris ’in Prusya tarafında kuşatılması esnasında Paris sokaklarında karşılaşan Sauv...

S  E  M  İ  Y  O  T  İ  K [1] Mustafa Özsarı Semiyotik, işaretlerin (signs) yorumlanmasını, üretilmesini veya işaretleri anlama süreçlerini içeren bütün faktörlerin sistematik bir şekilde incelenmesini içeren bir araştırma sahasıdır. Disiplinlerarası bir alan olan semiyotik, değişik işaret sistemlerine dayanan anlam ve bildirişim konularıyla ilişkili yeni bir bilimdir. Semiyotik terimi –Fransızların kullandığı şekliyle semiyoloji- Eski Yunanca’da işaret anlamına gelen semeîon kelimesinden gelir. Kökeni tarihsel açıdan eski Yunan dönemi metinlerine kadar inmekle beraber, çağdaş semiyotik temelde iki kaynağa dayanır. Bu kaynaklardan birincisi İsviçreli Dilbilimci Ferdinand de Saussure’ün Genel Dilbilim Dersleri başlıklı eseri, diğeri ise Amerikalı mantıkçı Charles Sanders Peirce’ün yazılarıdır. Bu iki düşünür 20. yüzyılın başlarında, işaretin ne olduğuna yönelik teorilerini birbirlerinden bağımsız olarak biçimlendirdiler. Bu teoriler, yirmi...

Bir anlatının muntazam ve aynı şekilde okunmasına imkân veren oldukça ağdalı semantik kategoriler takımına izotopi denir ( A. J. Greimas; Greimas ve Courtes 1970: 188 ). İzotopi varlığı herhangi bir metinde hiyerarşik olarak sürekli bulanabilen anlambirimcikler kümesinin varlığına bağlıdır. İzotopiy i,belirli bir metindeki tutarlılık ilkesi ve bazen de metindeki unsurların aktüel takımı olarak algılayabiliriz. Bu bakımdan izotopi fenomeninin metinde geçen belirli bir mesajın anlam bütünlüğü olarak anlaşılacağını ve böylece metindeki müphem unsurlarla yüzleşen bir okurun bu belirsiz unsurları tek yanlı bir bakış açısına uyarlayarak çözmeye çalışacağını belirtmekte yarar vardır . İzotopileri aramaya yönelik bu tür bir araştırmalar, özellikle latifeli ve nükteli metinler dikkate alındığında dikkate değer bazı sonuçlar verir. Nitekim latife ve nükteye dayalı metinlerde zihinsel zevk iki değişik izotopiye dayanır (Greimas 1966:71). İzotopiye d air yapılan bu tanım, açıkça ifade etm...